Μουσικό Χωριό

www.music-village.gr/workshops/ 

Beethoven - 32 Variations in C minor - Vasyl Bendas

Καλημέρα ακορντεονόφιλοι και μουσικόφιλοι! Θα ήθελα σήμερα να μιλήσουμε για το μουσικό έργο. Ένα μουσικό έργο μπορεί να θεωρηθεί ως μια οργανωμένη σειρά ήχων που μεταφέρει νόημα μέσα στον χρόνο. Η μουσική δεν υπάρχει σαν αντικείμενο που μπορούμε να δούμε ολόκληρο με μια ματιά. Υπάρχει μόνο καθώς εξελίσσεται μέσα στη συνείδησή μας. Αυτό που ο φιλόσοφος Bergson ονομάζει «διάρκεια» (durée), δηλαδή ο εσωτερικός, βιωμένος χρόνος, είναι ο φυσικός χώρος ύπαρξης της μουσικής. Είναι σημαντικό να δούμε πως λειτουργεί η συνείδηση όταν ακούμε μουσική.

 Καθώς ακούμε μουσική, η συνείδησή μας λειτουργεί ταυτόχρονα με πολλούς τρόπους:

 - θυμάται αυτά που ακούστηκαν πριν,

- κρατά ζωντανά όσα μόλις ακούστηκαν,

-  περιμένει αυτά που πρόκειται να ακολουθήσουν,

- σχηματίζει προσδοκίες για τη συνέχεια.

Έτσι κάθε ήχος αποκτά νόημα από τη σχέση του με τους προηγούμενους και τους επόμενους. Η μουσική προχωρά βέβαια από την αρχή προς το τέλος. Όμως ο ακροατής δεν ακούει μόνο αυτό που συμβαίνει τη δεδομένη στιγμή. Κάθε νέος ήχος τον κάνει να ξανασκεφτεί όσα άκουσε πριν και να φανταστεί όσα θα έρθουν μετά. Γι' αυτό, ενώ η μουσική κυλά προς μία κατεύθυνση, η συνείδηση κινείται συνεχώς και προς τα πίσω και προς τα μπροστά.

Ο χρόνος που μετρά το ρολόι δεν είναι ο ίδιος με τον χρόνο που βιώνουμε ακούγοντας μουσική. Δύο μουσικά αποσπάσματα μπορεί να έχουν την ίδια διάρκεια σε λεπτά, αλλά να τα αισθανόμαστε τελείως διαφορετικά. Γι' αυτό η ουσιαστική πραγματικότητα της μουσικής δεν βρίσκεται στον εξωτερικό, μετρήσιμο χρόνο αλλά στον εσωτερικό χρόνο της εμπειρίας μας. Όταν ακούμε ένα έργο, συμμετέχουμε κατά κάποιον τρόπο στην ίδια ροή συνείδησης που ακολούθησε και ο συνθέτης όταν το δημιούργησε. Έτσι δημιουργείται ένας ιδιαίτερος δεσμός ανάμεσα στον συνθέτη και τον ακροατή.

 

Θα ήθελα να το αναλύσω λίγο ακόμα. Γιατί η μουσική υπάρχει μόνο στον εσωτερικό χρόνο; Για να σε βοηθήσω, θα ήθελα να σκεφτείς μια μελωδία. Αν ακούσεις μόνο μία νότα, δεν υπάρχει ακόμη μελωδία. Για να αναγνωρίσεις τη μελωδία πρέπει:

να θυμάσαι τις προηγούμενες νότες,

να ακούς την παρούσα,

να περιμένεις τις επόμενες.

Η μουσική υπάρχει ακριβώς μέσα σε αυτή τη σύνθεση:

μνήμη + παρόν + προσδοκία

'Έτσι, με αυτόν τον τρόπο  «Ο ακροατής συμμετέχει, οιονεί ταυτόχρονα στη ροή συνείδησης του συνθέτη.»

 

Δηλαδή όταν ακούμε μια σονάτα του Beethoven:

δεν ακούμε απλώς ήχους,

δεν ακούμε απλώς ένα ιστορικό αντικείμενο,

αλλά ακολουθούμε βήμα-βήμα τη μουσική σκέψη που διαμόρφωσε ο συνθέτης.

 

Ο Beethoven έζησε πριν από διακόσια χρόνια. Όμως, καθώς ακούμε το έργο του, η συνείδησή μας περνά από την ίδια αλληλουχία μουσικών γεγονότων που είχε οργανώσει ο ίδιος. Έτσι δημιουργείται μια μορφή συνάντησης πέρα από τον ιστορικό χρόνο.

Επειδή λοιπόν η μουσική δεν υπάρχει μέσα στον χρόνο του ρολογιού αλλά μέσα στον βιωμένο χρόνο της συνείδησης, ο ακροατής μπορεί να συμμετέχει στη μουσική σκέψη του συνθέτη και να συνδέεται μαζί του ακόμη και αιώνες μετά τον θάνατό του.