Παραδίδονται ιδιαίτερα μαθήματα Ακορντεόν
αρμονίου, πιάνου, φλογέρας,
τραγουδιού για νήπια και παιδιά,
θεωρίας της μουσικής,
μουσικής προπαιδείας,
Μορφολογίας και Ιστορίας της μουσικής,
Ειδικού Αρμονίας, Αντίστιξης, Φυγής
Βυζαντινής Μουσικής
με διαφοροποιημένη διδασκαλία
(και μέσω διαδικτύου/online)


Προετοιμασία εισαγωγής σε Μουσικά Σχολεία

Στείλτε το μήνυμα σας στη φόρμα επικοινωνίας





Καλή εβδομάδα ακορντεονόφιλοι και μουσικόφιλοι. Αλήθεια, έχετε αναρωτηθεί ποτέ ποια είναι η σχέση μας με τον ήχο σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας; Υπάρχει μια φράση που κυκλοφορεί συχνά και ακούγεται σχεδόν ποιητική: «Το αυτί αρχίζει να πεθαίνει τη στιγμή που γεννιόμαστε και είναι το τελευταίο όργανο που σταματά να λειτουργεί όταν πεθαίνουμε».

Όσο δραματικό κι αν ακούγεται, η επιστήμη έρχεται να επιβεβαιώσει τον πυρήνα αυτής της ιδέας.

Όταν ερχόμαστε στον κόσμο, τα αυτιά μας είναι εξοπλισμένα με έναν συγκεκριμένο αριθμό μικροσκοπικών αισθητηρίων κυττάρων (τα λεγόμενα τριχωτά κύτταρα) στον κοχλία. Αυτά είναι οι «μεταφραστές» μας: μετατρέπουν τις δονήσεις του αέρα στις μελωδίες, τους ρυθμούς και τις φωνές που αγαπάμε.

Σε αντίθεση με το δέρμα μας που επουλώνεται, αυτά τα κύτταρα δεν αναγεννώνται ποτέ. Από την πρώτη κιόλας μέρα της ζωής μας, κάθε δυνατός θόρυβος, κάθε συναυλία χωρίς προστασία, κάθε ώρα με τα ακουστικά στο τέρμα, φθείρει σταδιακά αυτό το απόθεμα. Με έναν τρόπο, η ακοή μας είναι σαν ένα βινύλιο που παίζει: όσο περισσότερο το ταλαιπωρούμε, τόσο πιο γρήγορα χάνει την καθαρότητά του.

Κι όμως, παρόλο που φθείρεται σε όλη μας τη ζωή, η ακοή αποδεικνύεται η πιο ανθεκτική μας αίσθηση. Σύμφωνα με έρευνες νευροεπιστημόνων (όπως αυτή του UBC The University of British Columbia), ο ανθρώπινος εγκέφαλος συνεχίζει να ανταποκρίνεται στους ήχους ακόμη και τις τελευταίες ώρες της ζωής μας, όταν όλες οι άλλες αισθήσεις έχουν πλέον σβήσει και δεν υπάρχει καμία ορατή επαφή με το περιβάλλον.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ενώ ο εγκέφαλος καταγράφει τους ήχους, παραμένει άγνωστο αν το άτομο κατανοεί τα λόγια ή αναγνωρίζει τις φωνές των οικείων του.

Γνωρίζοντας ότι ο ήχος είναι το τελευταίο νήμα που μας συνδέει με αυτόν τον κόσμο, η μουσική αποκτά ξαφνικά τεράστια βαρύτητα. Δεν είναι πια απλώς «χαλί» στην καθημερινότητά μας, αλλά μια βαθιά, βιολογική ανάγκη


Παράδοση και κλασική μουσική - Εθνικές Σχολές


Καλημέρα ακορντεονόφιλοι και μουσικόφιλοι. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα, οι λαϊκές μουσικές παραδόσεις αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τους συνθέτες της ευρωπαϊκής γεωγραφικής ζώνης της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, αντανακλώντας το διαρκώς ανερχόμενο εθνικό συναίσθημα και τη γέννηση των Εθνικών Μουσικών Σχολών.

Η ανάγκη για πολιτισμική αυτοδιάθεση οδήγησε τους δημιουργούς μακριά από τα αυστηρά πρότυπα του γερμανοκεντρικού κλασικισμού, στρέφοντας το ενδιαφέρον τους στη διάσωση και την ενσωμάτωση της αυθεντικής λαϊκής κληρονομιάς. Αυτή η ώσμωση εμπλούτισε τη λόγια μουσική με πρωτόγνωρα ρυθμικά μοτίβα, ιδιόμορφες κλίμακες και μια νέα, δυναμική εκφραστική παλέτα. Για παράδειγμα, ο Φραντς Λιστ (Ουγγαρία): Στις Ουγγρικές Ραψωδίες του, ο Λιστ δεν αποτύπωσε απλώς ακαδημαϊκά τη φολκλόρ μουσική, αλλά μετέφερε στο πιάνο τον ελεύθερο, αυτοσχεδιαστικό χαρακτήρα των τσιγγάνικων ορχηστρών (Cigány). Χρησιμοποίησε την «ουγγρική» ή «τσιγγάνικη» μινόρε κλίμακα  και τη δομή των παραδοσιακών χορών Lassú (αργός, μελαγχολικός εισαγωγικός χορός) και Friska (γρήγορος, εκρηκτικός χορός), ξαφνιάζοντας το κοινό των ευρωπαϊκών σαλονιών με την άγρια δεξιοτεχνία τους.

Επίσης, ο Φρεντερίκ Σοπέν (Πολωνία): Οι Μαζούρκες του Σοπέν αποτελούν τον απόλυτο φόρο τιμής στην πατρίδα του. Βασισμένες σε παραδοσιακούς πολωνικούς χορούς όπως η mazur, η kujawiak και η obertas, χαρακτηρίζονται από τον ιδιότυπο τονισμό στο δεύτερο ή τρίτο χτύπημα του μέτρου (3/4) και τη χρήση του λύδιου τρόπου. Μέσα από αυτά τα έργα, η παραδοσιακή μουσική μετατράπηκε σε ένα εκλεπτυσμένο μέσο εθνικής αφύπνισης και νοσταλγίας.

Τέλος, ο Λέος Γιάνατσεκ (Μοραβία/Τσεχία): Στις απαρχές του 20ού αιώνα, ο Γιάνατσεκ προχώρησε την εθνομουσικολογική έρευνα ένα βήμα παραπέρα. Ενσωμάτωσε στο έργο του (όπως στους Μοραβικούς Χορούς) τα τροπικά στοιχεία της Μοραβίας, αλλά και τη θεωρία των «μελωδιών του λόγου» υποστηρίζοντας ότι οι μουσικές γραμμές πρέπει να ακολουθούν τους φυσικούς ρυθμούς και τους τονισμούς της τοπικής ομιλίας και των παραδοσιακών τραγουδιών.





 


Καλημέρα ακορντεονόφιλοι και μουσικόφιλοι. Στο ρεμπέτικο τραγούδι, το ακορντεόν δεν είναι απλώς ένα μουσικό όργανο που συνοδεύει τη φωνή. Είναι μέρος της ίδιας της αφήγησης. Με το παίξιμό του μπορεί να δώσει χρώμα, ένταση και συναίσθημα σε κάθε στίχο, δημιουργώντας εκείνη τη μοναδική ατμόσφαιρα που χαρακτηρίζει το ρεμπέτικο. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος παιξίματος: οι μικρές φράσεις, τα γεμίσματα ανάμεσα στους στίχους, οι αλλαγές στην ένταση και η εκφραστικότητα του αριστερού χεριού κάνουν το ακορντεόν να «μιλάει». Δεν χρειάζεται υπερβολή, χρειάζεται μέτρο, αίσθημα και γνώση του ύφους. Αυτό είναι που κάνει ένα καλό ρεμπέτικο παίξιμο να ξεχωρίζει. Το ακορντεόν δεν ακολουθεί απλώς το τραγούδι, συνομιλεί μαζί του και πολλές φορές λέει όσα δεν μπορούν να πουν οι λέξεις.

Η Βυζαντινή Μουσική πέρα από την ελληνική γλώσσα. Δεν μεταφράζεται. Ξαναγεννιέται.


Μέσα από το παρόν κείμενο επιχειρείται μια προσέγγιση της Βυζαντινής Μουσικής μέσα από την προσωπική και βιωματική κατανόηση μιας μουσικής παράδοσης που βρίσκεται σε διαρκή εξέλιξη. Αφετηρία αποτελεί η παρατήρηση ότι η Βυζαντινή Μουσική διατηρήθηκε και μεταδόθηκε σε μεγάλο βαθμό μέσω της γραπτής σημειογραφικής παράδοσης, ενώ συνδέθηκε ιστορικά και λειτουργικά με την ελληνική γλώσσα. Οι απόπειρες απόδοσής της σε άλλες γλώσσες βασίζονται, κατά κανόνα, σε προσαρμογές ενός ήδη διαμορφωμένου ελληνικού μουσικού προτύπου.

Προτείνεται, επομένως, η προσέγγιση της Βυζαντινής Μουσικής υπό το πρίσμα της έννοιας της tabula rasa, δηλαδή με προσωρινή απομάκρυνση από προϋπάρχουσες αισθητικές και θεωρητικές προϋποθέσεις. Στόχος δεν είναι η απόρριψη της ιστορικής και θεωρητικής γνώσης, αλλά η δυνατότητα μιας εκ νέου πρόσληψης της μουσικής μέσα από την προσωπική εμπειρία, την ακοή και τις αισθήσεις του κάθε δέκτη. Υπό αυτή την έννοια, η απουσία προηγούμενης γνώσης δεν αντιμετωπίζεται ως έλλειμμα, αλλά ως δυνατότητα για μια νέα μορφή προσωπικής πρόσληψης και κατανόησης.

Η σκέψη αυτή συνδέεται με τις θεωρίες του John Locke σχετικά με την προέλευση της γνώσης και μπορεί να συσχετιστεί με σύγχρονα παραδείγματα από τη νευροεπιστήμη, όπως το Project Prakash, τα οποία αναδεικνύουν τον σημαντικό ρόλο της εγκεφαλικής πλαστικότητας και της εμπειρίας στη διαμόρφωση της αντίληψης. Στο πλαίσιο αυτό, η μουσική κατανόηση μπορεί να θεωρηθεί όχι ως ένα στατικό ή αποκλειστικά προκαθορισμένο σύστημα, αλλά ως μια διαδικασία που διαμορφώνεται δυναμικά μέσα από την αλληλεπίδραση του ανθρώπου με το εκάστοτε γλωσσικό, πολιτισμικό και μουσικό περιβάλλον.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν, από αυτή την άποψη, παραδείγματα από την κορεατική εκκλησιαστική πράξη. Σε αρκετές περιπτώσεις, η συνήθης πρακτική της προσαρμογής βασίζεται στη διατήρηση της ελληνόφωνης μελωδικής δομής, ενώ η νέα γλώσσα καλείται να προσαρμοστεί σε ένα ήδη διαμορφωμένο μελωδικό πρότυπο. Η διαδικασία αυτή μπορεί να διατηρεί αναγνωρίσιμα τα χαρακτηριστικά της βυζαντινής μουσικής για τον γνώστη της παράδοσης, ταυτόχρονα όμως ενδέχεται να δημιουργεί προβλήματα ως προς τη φυσικότητα, την καταληπτότητα και τη ρυθμική ενσωμάτωση της γλώσσας-στόχου. Ως αποτέλεσμα, η μουσική μπορεί να παραμένει αντιληπτή ως ένα «εξωτικό» ή εξωτερικά μεταφερόμενο στοιχείο, χωρίς να αφομοιώνεται πλήρως από το τοπικό γλωσσικό και πολιτισμικό περιβάλλον.

Υπό το πρίσμα της tabula rasa προτείνεται, συνεπώς, μια διαφορετική μεθοδολογική προσέγγιση: όχι η μηχανική μεταφορά μιας ήδη υπάρχουσας ελληνικής μελωδίας σε μια νέα γλώσσα, αλλά η εκ νέου σύνθεση μουσικού υλικού εμπνευσμένου από τη βυζαντινή παράδοση. Σε μια τέτοια διαδικασία, η γλώσσα-στόχος δεν αντιμετωπίζεται ως στοιχείο που πρέπει να προσαρμοστεί στη μουσική, αλλά ως βασικό δημιουργικό και δομικό στοιχείο της ίδιας της σύνθεσης. Η μελωδία, ο ρυθμός, η προσωδία, η συλλαβική δομή και η φυσική ροή της γλώσσας λαμβάνονται εξαρχής υπόψη, ώστε η μουσική να προκύπτει οργανικά μέσα από τη γλώσσα.

Με αυτή τη λογική, η βυζαντινή μουσική δεν αντιμετωπίζεται ως ένα σταθερό και αμετάβλητο μουσικό αντικείμενο που απλώς μεταφέρεται από τη μία γλώσσα στην άλλη, αλλά ως μια ζωντανή παράδοση, ικανή να γεννά νέες μουσικές μορφές μέσα σε διαφορετικά γλωσσικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα. Στην περίπτωση της κορεατικής εκκλησιαστικής πράξης, μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να συμβάλει στην ουσιαστικότερη ενσωμάτωση της ορθόδοξης λατρείας στην κορεατική γλώσσα, όχι μέσω της απλής προσαρμογής της γλώσσας σε ένα ξένο μουσικό πρότυπο, αλλά μέσω μιας δημιουργικής συνάντησης μουσικής, λόγου και πολιτισμού.

Συμπερασματικά, η Βυζαντινή Μουσική μπορεί και, υπό την έννοια αυτή, οφείλει να «μιλά» σε κάθε γλώσσα, όχι ως ένα επιβαλλόμενο και αμετάβλητο πρότυπο, αλλά ως μια ζωντανή και εξελισσόμενη παράδοση. Η ουσιαστική μετάδοσή της σε ένα νέο γλωσσικό περιβάλλον δεν προϋποθέτει κατ’ ανάγκην την αναπαραγωγή της ίδιας μελωδικής μορφής, αλλά τη διατήρηση των βαθύτερων αισθητικών, λειτουργικών και μουσικών αρχών της, μέσα από μια δημιουργική διαδικασία επανερμηνείας.